قىزىلئۆڭگەچ راكى ھەققىدە ئومۇمىي ئۇچۇرلار
قىزىلئۆڭگەچ راكى قىزىلئۆڭگەچ توقۇلمىلىرىدا يامان سۈپەتلىك (راك) ھۈجەيرىلەر شەكىللىنىدىغان كېسەللىك.
قىزىلئۆڭگەچ يېمەكلىك ۋە سۇيۇقلۇقنى بوغۇزدىن ئاشقازانغا يۆتكىيدىغان بوشلۇق، مۇسكۇل نەيچىسى. قىزىلئۆڭگەچنىڭ تېمى شىلىمشىق پەردە (ئىچكى پەردە)، مۇسكۇل ۋە تۇتاشتۇرغۇچى توقۇلمىلار قاتارلىق بىر قانچە قەۋەت توقۇلمىلاردىن تەركىب تاپقان. قىزىلئۆڭگەچ راكى قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئىچكى پەردىسىدىن باشلىنىپ، چوڭ بولغاندا باشقا قەۋەتلەر ئارقىلىق سىرتقا تارقىلىدۇ.
قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان ئىككى تۈرىنىڭ نامى يامان سۈپەتلىك (راك) ھۈجەيرىلەرگە ئايلىنىدىغان ھۈجەيرىلەرنىڭ تىپى بىلەن مۇناسىۋەتلىك:
- ياپىلاق ھۈجەيرىلىك راك:قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئىچكى قىسمىنى قاپلىغان نېپىز، ياپىلاق ھۈجەيرىلەردە شەكىللىنىدىغان راك. بۇ راك كۆپىنچە قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئۈستۈنكى ۋە ئوتتۇرا قىسمىدا كۆرۈلىدۇ، ئەمما قىزىلئۆڭگەچنىڭ ھەر قانداق يېرىدە پەيدا بولۇشى مۇمكىن. بۇ يەنە ئېپىدېرموئىد راكى دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
- ئادېنوكارسىنوما:بەز ھۈجەيرىلىرىدىن باشلىنىدىغان راك. قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئىچكى پەردىسىدىكى بەز ھۈجەيرىلىرى شىلىمشىق سۇيۇقلۇقلارنى ئىشلەپچىقىرىپ قويۇپ بېرىدۇ. ئادېنوكارسىنوما ئادەتتە قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئاستىنقى قىسمىدا، ئاشقازانغا يېقىن جايدا باشلىنىدۇ.
قىزىلئۆڭگەچ راكى ئەرلەردە كۆپرەك ئۇچرايدۇ.
ئەرلەرنىڭ قىزىلئۆڭگەچ راكىغا گىرىپتار بولۇش ئېھتىماللىقى ئاياللارغا قارىغاندا ئۈچ ھەسسە يۇقىرى. قىزىلئۆڭگەچ راكىغا گىرىپتار بولۇش ئېھتىماللىقى ياشنىڭ چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ ئاشىدۇ. قىزىلئۆڭگەچنىڭ ياپىلاق ھۈجەيرە راكى ئاق تەنلىكلەرگە قارىغاندا قارا تەنلىكلەردە كۆپرەك ئۇچرايدۇ.
قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش
خەۋپ ئامىللىرىدىن ساقلىنىش ۋە قوغداش ئامىللىرىنى كۈچەيتىش راكنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ياردەم بېرىشى مۇمكىن.
راك خەۋپ ئامىللىرىدىن ساقلىنىش بەزى راك كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ياردەم بېرىشى مۇمكىن. خەۋپ ئامىللىرىغا تاماكا چېكىش، ئېغىرلىقتىن ئېشىپ كېتىش ۋە يېتەرلىك ھەرىكەت قىلماسلىق قاتارلىقلار كىرىدۇ. تاماكا تاشلاش ۋە ھەرىكەت قىلىش قاتارلىق قوغداش ئامىللىرىنى كۈچەيتىش بەزى راك كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ياردەم بېرىشى مۇمكىن. راك خەۋپىنى قانداق تۆۋەنلىتىش توغرىسىدا دوختۇرىڭىز ياكى باشقا ساقلىقنى ساقلاش خادىملىرى بىلەن سۆزلىشىڭ.
قىزىلئۆڭگەچ راكى ۋە قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپ ئامىللىرى ۋە قوغداش ئامىللىرى ئوخشاش ئەمەس.
تۆۋەندىكى خەۋپ ئامىللىرى قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ:
1. تاماكا چېكىش ۋە ئىسپىرت ئىشلىتىش
تەتقىقاتلاردا كۆرسىتىلىشىچە، تاماكا چېكىدىغان ياكى ئىچىملىك ئىچىدىغان كىشىلەردە قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپى ئاشىدىكەن.
تۆۋەندىكى قوغداش ئامىللىرى قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشى مۇمكىن:
1. تاماكا ۋە ئىسپىرت ئىشلىتىشتىن ساقلىنىش
تەتقىقاتلاردا كۆرسىتىلىشىچە، تاماكا ۋە ئىسپىرت ئىشلەتمەيدىغان كىشىلەردە قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپى تۆۋەنرەك ئىكەن.
2. ستېروئىدسىز ياللۇغ قايتۇرۇش دورىلىرى بىلەن خىمىيىلىك ئالدىنى ئېلىش
خىمىيىلىك ئالدىنى ئېلىش راك كېسىلىنىڭ خەۋپىنى ئازايتىش ئۈچۈن دورا، ۋىتامىن ياكى باشقا دورىلارنى ئىشلىتىشنى كۆرسىتىدۇ. ستېروئىدسىز ياللۇغ قايتۇرۇش دورىلىرى (NSAIDs) ئاسپىرىن ۋە شىشىش ۋە ئاغرىقنى پەسەيتىدىغان باشقا دورىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
بەزى تەتقىقاتلاردا NSAID لارنى ئىشلىتىش قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشى مۇمكىنلىكى كۆرسىتىلدى. قانداقلا بولمىسۇن، NSAID لارنى ئىشلىتىش يۈرەك كېسىلى، يۈرەك زەئىپلىكى، مېڭە قان تومۇر كېسىلى، ئاشقازان ۋە ئۈچەيدە قاناش ۋە بۆرەك زەخمىلىنىشى خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ.
تۆۋەندىكى خەۋپ ئامىللىرى قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ:
1. ئاشقازان رېفلۇكسى
قىزىلئۆڭگەچ ئادېنوكارسىنومىسى ئاشقازان قىزىلئۆڭگەچ رېفلۇكسى كېسىلى (GERD) بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك، بولۇپمۇ GERD ئۇزۇن داۋاملاشقاندا ۋە كۈندە ئېغىر ئالامەتلەر كۆرۈلگەندە. GERD ئاشقازان كىسلاتاسى قاتارلىق ئاشقازان ئىچىدىكى ماددىلار قىزىلئۆڭگەچنىڭ تۆۋەنكى قىسمىغا ئېقىپ كىرىدىغان بىر خىل كېسەللىك. بۇ قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئىچكى قىسمىنى غىدىقلايدۇ، ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، قىزىلئۆڭگەچنىڭ تۆۋەنكى قىسمىنى قاپلىغان ھۈجەيرىلەرگە تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. بۇ كېسەللىك Barrett قىزىلئۆڭگەچ دەپ ئاتىلىدۇ. ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، تەسىرگە ئۇچرىغان ھۈجەيرىلەر نورمالسىز ھۈجەيرىلەر بىلەن ئالماشتۇرۇلىدۇ، بۇلار كېيىن قىزىلئۆڭگەچ ئادېنوكارسىنومىسىغا ئايلىنىشى مۇمكىن. GERD بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەن سېمىزلىك قىزىلئۆڭگەچ ئادېنوكارسىنومىسى خەۋپىنى تېخىمۇ ئاشۇرۇشى مۇمكىن.
قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئاستىنقى سىفىنكتېر مۇسكۇلىنى بوشاشتۇرىدىغان دورىلارنى ئىشلىتىش GERD نىڭ پەيدا بولۇش ئېھتىماللىقىنى ئاشۇرۇشى مۇمكىن. ئاستىنقى سىفىنكتېر مۇسكۇلى بوشاشقاندا، ئاشقازان كىسلاتاسى قىزىلئۆڭگەچنىڭ ئاستىنقى قىسمىغا ئېقىپ كىرىشى مۇمكىن.
ئاشقازان رېفلۇكسىنى توختىتىش ئۈچۈن ئوپېراتسىيە قىلىش ياكى باشقا داۋالاش ئۇسۇللىرىنىڭ قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىدىغان-تۆۋەنلەتمەيدىغانلىقى نامەلۇم. باررېت قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئوپېراتسىيە قىلىش ياكى داۋالاش ئۇسۇللىرىنىڭ قوللىنىلىشى مۇمكىن ياكى ئەمەسلىكىنى كۆرۈش ئۈچۈن كلىنىكىلىق سىناقلار ئېلىپ بېرىلماقتا.
تۆۋەندىكى قوغداش ئامىللىرى قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشى مۇمكىن:
1. ستېروئىدسىز ياللۇغ قايتۇرۇش دورىلىرى بىلەن خىمىيىلىك ئالدىنى ئېلىش
خىمىيىلىك ئالدىنى ئېلىش راك كېسىلىنىڭ خەۋپىنى ئازايتىش ئۈچۈن دورا، ۋىتامىن ياكى باشقا دورىلارنى ئىشلىتىشنى كۆرسىتىدۇ. ستېروئىدسىز ياللۇغ قايتۇرۇش دورىلىرى (NSAIDs) ئاسپىرىن ۋە شىشىش ۋە ئاغرىقنى پەسەيتىدىغان باشقا دورىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
بەزى تەتقىقاتلار NSAID لارنى ئىشلىتىش قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسەتتى. قانداقلا بولمىسۇن، NSAID لارنى ئىشلىتىش يۈرەك كېسىلى، يۈرەك زەئىپلىكى، مېڭە قاناش، ئاشقازان ۋە ئۈچەيدە قاناش ۋە بۆرەك زەخمىلىنىشى خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ.
2. قىزىلئۆڭگەچنىڭ رادىئو چاستوتا ئابلاتسىيەسى
باررېت قىزىلئۆڭگەچ كېسىلىگە گىرىپتار بولغان ۋە قىزىلئۆڭگەچنىڭ تۆۋەنكى قىسمىدا نورمالسىز ھۈجەيرىلەر بار بىمارلارغا رادىئو چاستوتا ئابلاتسىيەسى قوللىنىلىشى مۇمكىن. بۇ ئۇسۇل رادىئو دولقۇنى ئارقىلىق نورمالسىز ھۈجەيرىلەرنى قىزىتىپ يوقىتىدۇ، بۇ ھۈجەيرىلەر راكقا ئايلىنىشى مۇمكىن. رادىئو چاستوتا ئابلاتسىيەسىنى ئىشلىتىشنىڭ خەۋپ-خەتىرى قىزىلئۆڭگەچنىڭ تارىيىشى ۋە قىزىلئۆڭگەچ، ئاشقازان ياكى ئۈچەيدە قاناشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
باررېت قىزىلئۆڭگەچى ۋە قىزىلئۆڭگەچىدە نورمالسىز ھۈجەيرىلىرى بار بىمارلار ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان بىر تەتقىقاتتا رادىئو چاستوتا ئوپېراتسىيەسى قىلىنغان بىمارلار بىلەن ئوپېراتسىيە قىلمىغان بىمارلار سېلىشتۇرۇلغان. رادىئو چاستوتا ئوپېراتسىيەسى قىلىنغان بىمارلارنىڭ قىزىلئۆڭگەچ راكى دەپ دىئاگنوز قويۇلۇش ئېھتىماللىقى تۆۋەن بولغان. رادىئو چاستوتا ئوپېراتسىيەسى بۇ خىل كېسەللىكلەرگە گىرىپتار بولغان بىمارلاردا قىزىلئۆڭگەچ راكىنىڭ خەۋپىنى تۆۋەنلىتىدىغان-تۆۋەنلەتمەيدىغانلىقىنى بىلىش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ تەتقىقات ئېلىپ بېرىشقا توغرا كېلىدۇ.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2023-يىلى 9-ئاينىڭ 4-كۈنى